2022 Ocak/January, 18-37

Hitit Ekonomisinde Tapınak ve Vakıfların İşlevi

The Function of Temples and Foundations in the Hittite Economy

Arş. Gör. Tolga Han ARUN


Kaynak Göster / Citation
Chicago: 
Arun, Tolga Han. “Hitit Ekonomisinde Tapınak ve Vakıfların İşlevi” Tarihçi 2, no. 1 (Ocak 2022): 18-37.


Full Article                                     Canlı Yayın/Live Interview
  
    Bu görsel boş bir alt niteliğe sahip; dosya adı Pdf-indir-Copy.png                                                 Bu görsel boş bir alt niteliğe sahip; dosya adı Shot-0006.jpg

   


Özet

Ekonomi ve din insan hayatında en önemli iki unsur olarak karşımıza çıkmaktadır. İnsanoğlu din ile tanrıya ulaşıp birtakım isteklerde bulunurken, ekonomi sayesinde bu talepleri yerine getirmiştir. Din faktörü insanlığı bir arada tutma ve kutsiyet özellikleri nedeniyle ekonominin her alanında var olmuştur. M.Ö. 2. Binde Anadolu’da ilk merkezi krallığını kuran Hititlerin ekonomik hayatlarında da din bütün ağırlığıyla yer almıştır. Tarım, hayvancılık, endüstriyel üretim, festivaller, mitoslar, kanunlar ve daha birçok alanda dinin varlığı kendini hissettirmektedir. Çalışmamızda Hitit ekonomisinde önemli bir yere sahip olan tapınaklar ve önemli kişilerin anısına bağışlanan günümüz anlamıyla “vakıf” niteliği taşıyan kurumların Hitit ekonomisindeki yeri çivi yazılı belgelerle irdelenecektir.
Anahtar Kelimeler: Ekonomi, Hitit, Tapınak, Bağış, Vakıf.

Abstract

Economy and religion are the two most important elements in human life. While human beings reach God and make some requests through religion, they have fulfilled these demands thanks to the economy. The religion factor has existed in all areas of the economy due to its holiness and keeping humanity together. Religion was heavily involved in the economic life of the Hittites, who established their first central kingdom in Anatolia in the 2nd millennium B.C. The presence of religion makes itself felt in agriculture, animal husbandry, industrial production, festivals, myths, laws and many more. In our study, the temples that had an important place in the Hittite economy and the institutions that were donated to the memory of important people, which have the quality of "foundation" in today's sense, will be examined with cuneiform documents.
Keywords: Economy, Hittite, Temple, Donation, Foundation.

Kaynakça

  • Akrep, Mehmet Yunus. “Sümer Ekonomisinde Tapınak Faktörü”, Mavi Atlas, 5/2, (2017): 458-473.
  • Alp, Sedat. “Hititlerde Sosyal Sınıf NAM.RA’lar ve İdeogramın Hititçe Karşılığı”, Belleten, XIII(50), (1949), 245-270.
  • Alp, Sedat. Hitit Çağında Anadolu Çivi Yazılı ve Hiyeroglif Yazılı Kaynaklar. Ankara: TÜBİTAK, 2011.
  • Alp, Sedat. Hitit Mektuplaşmaları, İstanbul: Eskiçağ Bilimleri Enstitüsü Yayınları, 1997.
  • Alparslan, Metin. “Bir İmparatorluğu Ayakta Tutabilmek: Ekonomi ve Ticaret”, Hititler Bir Anadolu İmparatorluğu. ed. Meltem Doğan-Alparslan, Metin Alparslan, İstanbul: Yapı Kredi Yayınları, 2006.
  • Alparslan, Metin. Eski Anadolu’da Ticaret (M.Ö. 2. Binyıl). İstanbul: Türk Eskiçağ Enstitüsü Yayınları, 2010.
  • Çevik, Özlem. Arkeolojik Kanıtlar Işığında Tarihte İlk Kentler ve Kentleşme Süreci İstanbul: Arkeoloji Sanat Yayınları, 2015.
  • Darga, Mühibbe. Karahna Şehri Kült-Envanterleri. İstanbul: İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayınları, 1973.
  • Demirel, Serkan. “Hitit İnanç Sistemi ve Ekonomik İlişkisi” Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Tarih (Eskiçağ) Tarihi Anabilimdalı Yayımlanmamış Doktora Tezi, Ankara: 2013.
  • Dinçol, Ali. “Hititler” Anadolu Uygarlıkları Ansiklopedisi, Ek 1,17-121. İstanbul: Görsel Yayınları, 1982.
  • Doğan-Alparslan, Meltem. “Hititler Dönemi’nde Esnaf ve Zanaatkarlık” Osmanlı Öncesi ile Osmanlı ce Cumhuriyet Dönemlerinde Esnaf ve Ekonomi Semineri. İstanbul, (2002): 36-50.
  • Ersoy, Arif, Reyhan, Esma. “Hitit Devletinin Siyasi Gücü ve Ekonomik Kurumları Arasındaki İlişkiler” IV. Uluslararası Hititoloji Kongresi Bildirileri, (Würzburg: 2001).
  • Günay, Hacı Mehmet “Vakıf”, TDV İslam Ansiklopedisi, Ek 42, 475-479. İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, 2012.
  • Imparati, Fıorella. Hitit Yasaları, Ankara: İtalya Kültür Heyeti Arkeoloji Araştırma Bölümü, 1992.
  • Kınal, Firuzan. Eski Anadolu Tarihi Ankara: Türk Tarih Kurumu, 1991.
  • Murat, Leyla. Anadolu’da Kaškalar, Ankara: Hel Yayınları, 2016.
  • Otten, Heinrich, Suček, Vkadimir. Das Gelübde der Königin Puduḫepa an die Göttin Lelwani Mainz: Akademie der Wissenschaften und der Literatur, 1965.
  • Reyhan, Esma. “Ana Hatları ile Hitit İdare Sistemi”, Türkiye’de Sosyal Bilimlerin Gelişmesi ve Dil Tarih-Coğrafya Fakültesi Sempozyumu, (1996): 188-211.
  • Reyhan, Esma. “Hitit İktisadi Hayatı Üzerine Genel Bir İnceleme” Anadolu’nun Eski Çağlarında İktisadi ve Zirai Hayat, ed. Lütfi Gürkan Gökçek (vd), İstanbul: Değişim Yayınları, 2018.
  • Reyhan, Esma. “Hitit Kültür Dünyasında Bayram Ritüelleri” Journal of Turkish Studies, 11/16, (2016): 89-114.
  • Reyhan, Esma. “Hititlerde Devlet Gelirleri Depolama ve Yeniden Dağıtım” Gazi Akademik Bakış, 2/4, (2009): 157-174.
  • Reyhan, Esma. “Hititlerde Toprak Tahsisi”, 3. Uluslararası Hititoloji Kongresi Bildirileri, (1998): 481-489.
  • Reyhan, Esma. Hitit Devleti’nde Siyaset ve Yönetim Direktif, Yemin ve Sadakat Ankara: Bilgin Kültür Sanat, 2017.
  • Sevim, Uğur. Demirel, Serkan. “Hitit Tarımı Hakkında Bir İnceleme”, Gümüşhane Üniversitesi Sosyal Bilimler Elektronik Dergisi, 3/6, (2012): 200-211.
  • Sevinç Erbaşı, Fatma “Hititlerde Ekonomik Bir Birim Olarak “Ev”” IX. Uluslararası Hititoloji Kongresi Bildirileri, (2014): 869-886.
  • Sevinç, Fatma. “Hititlerin Anadolu’da Kurdukları Ekonomik ve Sosyal Sistem”, Süleyman Demirel Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, 2008/17, (2008): 11-32.
  • Sipahi, İbrahim Tunç. “Anadolu’da Gıda Kültürü’nün 3500 Yıllık Geçmişi” Gıda Mühendisliği Dergisi, 41, (2015): 38-47.
  • Süel, Aygül. Hitit Kaynaklarında Tapınak Görevlileri ile İlgili Bir Direktif Metni, Ankara: AÜDTCFY, 1985.
  • Taş, İlknur. “Hititlerde Ölçü Birimleri ve Bunların Hititlerde Kullanımı Üzerine Bir Değerlendirme” Hitit Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 1/1, (2008): 73-90.
  • Ünal, Ahmet. Anadolu’nun En Eski Yemekleri: Hitit ve Çağdaş Toplumlarda Mutfak Kültürü. İstanbul: Homer Kitapevi, 2007.
  • Ünal, Ahmet. Eski Anadolu Siyasi Tarihi Kitap:1 Eski Taş Devri’nden Hitit Devletinin Yıkılışına Kadar (M.Ö. 60.000-1180). Ankara: Bilgin Kültür Sanat Yayınları, 2018.
  • Ünal, Ahmet. Hititçe-Türkçe Türkçe- Hititçe Büyük Sözlük. Ankara: Bilgin Kültür Sanat, 2016.
  • Ünal, Ahmet. Hititler-Etiler ve Anadolu Uygarlıkları. İstanbul: Etibank Yayınları, 2000.
  • Yediyıldız, Bahaeddin. “Tarih”, TDV İslam Ansiklopedisi, Ek 42, 479-486. İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, 2012.
  • Yiğit, Turgut. “Eski Anadolu’da Hepishane ve Ceza” Tarih Araştırmaları Dergisi, 15(26), (1991): 341-351.
  • Yiğit, Turgut. “Hititçe Çivi Yazılı Belgelere Göre Çoban” Belleten, LXVI (247’den ayrı basım) (2002): 765-787.


Tarihler

  • Başvuru Tarihi / Submitted : 17.11.2021
  • Kabul Tarihi / Accepted : 25.11.2021
  • Yayımlanma Tarihi / Issued : 21.01.2022