2022 Ocak/January, 115-133

Bahriye Mektebi Muallimlerinden Binbaşı Mehmed Şükrü Bey (1858-1910):
Hayatı ve Eserleri

Naval School Teacher Major Mehmed Şükrü (1858-1910): His Life and His Works

Dr. Öğretim Üyesi Mehmet KORKMAZ


Kaynak Göster / Citation
Chicago: 
Korkmaz, Mehmet. “Bahriye Mektebi Muallimlerinden Binbaşı Mehmed Şükrü Bey (1858-1910): Hayatı ve Eserleri” Tarihçi 2, no. 1 (Ocak 2022): 115-133.


Full Article                                     Canlı Yayın/Live Interview
  
    Bu görsel boş bir alt niteliğe sahip; dosya adı Pdf-indir-Copy.png                                                 Bu görsel boş bir alt niteliğe sahip; dosya adı Shot-0006.jpg

   


Özet

Mehmed Şükrü Bey (1858-1910), son dönem Osmanlı denizcilik tarihinde iz bırakan bahriyelilerden biridir. Heybeliada Bahriye Mektebi’nde yaklaşık çeyrek asır; tarih, uluslararası hukuk, askerî terbiye, bahriye teşrifatı gibi alanlarda verdiği derslerle birçok öğrencinin yetişmesinde katkısı olmuştur. Onun hayat hikâyesinin ortaya çıkarılması bu çalışmanın temel amacıdır. Aynı zamanda bu çalışmada onun ortaya koyduğu eserleri analiz edilmiştir. Bilhassa Türk deniz harp tarihi, Türk denizciliği, Osmanlı tarihi, uluslararası hukuk gibi farklı alanlarda verdiği dersler için ders kitapları yazmış olması onu diğer muallimlerden ayıran bir unsur olarak dikkat çekmektedir. Mehmed Şükrü Bey’in eğitimi, askerî kariyeri ve mesleki faaliyetleri bu makalede ağırlıklı olarak arşiv belgeleriyle ele alınacaktır. Vefatının ardından onu tanıyanlar tarafından kaleme alınan yazılarda ortaya konulan portresinin değerlendirilmesi yapılacaktır. 
Anahtar Kelimeler: Mehmed Şükrü Bey, Türk Denizcilik Tarihi, Türk Deniz Harp Tarihi, Osmanlı Bahriyesi, Heybeliada Bahriye Mektebi

Abstract

Mehmed Şükrü (1858-1910) is one of the sailors who left a mark in the late Ottoman Navy. Nearly a quarter of a century in the Heybeliada Naval School he contributed to the education of many students with the courses he gave in fields such as history, international law, military training, and naval service. The main purpose of this study is to reveal his life story. At the same time, an analysis of his works was made in this study. The fact that he wrote textbooks for the courses he gave in different fields such as Turkish naval history, Turkish naval history, Ottoman history, and international law draws attention as a factor that distinguishes him from other teachers. Mehmed Şükrü's education, military career and professional activities will be discussed mainly with archival documents in this article. After his death, his portrait will be evaluated based on the articles written by those who knew him.
Key Words: Mehmed Şükrü, Turkish Naval History, Turkish Naval War History, Ottoman Navy, Heybeliada Naval School.

Kaynakça

  • Atayiğit, Muhiddin. Bahriye Mektebi Hatıraları, Deniz Müzesi İhtisas Kütüphanesi el yazmaları kısmı, Demirbaş nr. AA. 7023.
  • Bahriye Salnâmesi, 17. Def’a, Matbaa-i Bahriye, İstanbul 1326.
  • Bayrak, M. Orhan. İstanbul’da Gömülü Meşhur Adamlar, Genişletilmiş 3. Baskı, İstanbul: Milenyum Yayınları, 2002.
  • Bayrak, M. Orhan. Osmanlı Tarihi Yazarları, İstanbul: Osmanlı Yayınevi, 1982.
  • Bursalı Mehmed Tahir. Osmanlı Müellifleri, Haz.: M.A. Yekta Saraç, c. 3, Ankara: TÜBA Yayınları, 2016.
  • Çoker, Fahri. Bahriye Mektebimiz (Deniz Harp Okulu ve Lisesi), Ankara: Deniz Kuvvetleri Komutanlığı Yayınları, 1973.
  • Eldem, Edhem. İftihar ve İmtiyaz, Osmanlı Nişan ve Madalyaları Tarihi, İstanbul: Osmanlı Bankası Arşiv ve Araştırma Merkezi Yayınları,2004.
  • Duman, Hasan. Osmanlı-Türk Süreli Yayınları ve Gazeteleri, c. 2, Ankara: Enformasyon ve Dokümantasyon Hizmetleri Vakfı Yayınları, 2000.
  • Gökyay, Orhan Şaik. “Kâtib Çelebi”, TDV İslâm Ansiklopedisi, c. 25, Ankara: Diyanet Vakfı Yayınları 2002, 36-40.
  • Hasan Rami. Mukaddime-i Hatırât,  Artin Asaduryan Matbaası, İstanbul: 1324.
  • Hülagü, Metin. “1897 Osmanlı-Yunan Savaşı Çerçevesinde Sultan II. Abdülhamid Dönemi Osmanlı Donanması Hakkında Bir Değerlendirme”, Türkler, Cilt 13, Ankara: Yeni Türkiye Yayınları, 2002, 830-844.
  • Kâtib Çelebi. Tuhfetü’l-kibâr fî Esfâri’l-bihâr, hazırlayan ve çevirmen: İdris Bostan, Ankara: TÜBA Yayınları,2018.
  • Korkmaz, Mehmet. “Ali Haydar Emir Alpagut: Hayatı ve Eserleri”, Yakın Dönem Türkiye Araştırmaları, sayı 35, (2019): 57-77.
  • Korkmaz, Mehmet. “Aydın ve Müteşebbis Bir Bahriye Subayı: Süleyman Nutki Bey’in Hayatı (1854-1924) ve Eserleri, Türk Savaş Çalışmaları Dergisi, (2021/2): 170-195.
  • Kurtoğlu, Fevzi. “Bahriye Mektebinin Kıymetli Muallimlerinden Binbaşı Mehmet Şükrü Bey”, Deniz Mektepleri Tarihçesi (1928-1939), İkinci Kitap, Deniz Matbaası, İstanbul Gnkur. Başkanlığı IX. Deniz Şubesi Yayınları, 1941, 68-72.
  • Mercan, Evren. “Deniz Harp Tarihçisi Bir Bahriyeli: Hüseyin Fevzi Kurtoğlu”, Türk Savaş Çalışmaları Dergisi, c. 2, sayı 1, (2021): 17-37.
  • Safvet, “Merhum Şükrü Bey”, Tarih-i Osmani Encümeni Mecmuası (TOEM), cilt 1, sayı 6, (1 Şubat 1326): 378-382.
  • Salnâme-i Nezaret-i Maârif-i Umûmiye, Matbaa-i Âmire, İstanbul 1316.
  • Yüce, Emin, Meslek Hayatım, Deniz Müzesi İhtisas Kütüphanesi el yazması eserler kısmı, Demirbaş nr. AA. 3133.
  • 3. Süreli Yayınlar
  • Ceride-i Bahriye, 6 Mart 1306, Sayı: 129.
  • Ceride-i Bahriye, 23 Kanun-ı evvel 1326, sene 21, sayı 502.


Tarihler

  • Başvuru Tarihi / Submitted : 28.11.2021
  • Kabul Tarihi / Accepted : 06.12.2021
  • Yayımlanma Tarihi / Issued : 21.01.2022