2022 Mayıs/May 1-32

İngiliz Dönemi Kıbrıs’ında Sansür Uygulamaları ve İstiklal Marşı

British Censorship Activities and National Anthem in Biritish Era Cyprus

Prof. Dr. Ulvi KESER


Kaynak Göster / Citation
Chicago: 
Keser, Ulvi. “İngiliz Dönemi Kıbrısı’nda Sansür Uygulamaları).” Tarihçi 2, no. 2 (Mayıs 2022): 1-32. 

Full Article                         Özet/Abstract
    Bu görsel boş bir alt niteliğe sahip; dosya adı Pdf-indir-Copy.png                                 Bu görsel boş bir alt niteliğe sahip; dosya adı 1200px-Youtube_icon.svg_-1024x1024.png      


Özet

Türk tarihinde 93 Harbi olarak Osmanlı-Rus Savaşı’nın ardından 1878 yılından itibaren Kıbrıs’ta egemenliği ele geçiren İngiliz yönetimi baskı, sansür ve intelijans faaliyetlerini Kıbrıslı Türkler üzerinde ağır bir şekilde hissettirir. Birinci Dünya Savaşı ve bu süreçte Çanakkale cephesinden adaya getirilen Çanakkale Türk savaş esirleri, Fransa’nın İngiltere’ye birlikte Osmanlı’ya karşı kullanmak üzere dünyanın dört bir yanından toplayarak Kıbrıs’a getirdiği ve Fransız üniforması giydirerek Fransız bayrağı altında savaştırdığı Ermeni Doğu Lejyonu faaliyetleri, hemen ardından gelen Milli Mücadele Süreci’nde de aynı sıkıntıları yaşayan Kıbrıslı Türkler özellikle cumhuriyetin ilanıyla birlikte baskıyı daha yakından hissederler. 1931 Rum İsyanı, ardından gelen İkinci Dünya Savaşı süreci de baskı, korku, sıkıyönetim ve sansür faaliyetlerini doruk noktasına çıkartır. Türk bayrağı asılması engellenir, İstiklal Marşı söylenmesi yasaklanır. Rumların İngiliz yönetimine karşı isyan girişimi olmasına rağmen 1931 kalkışmasının ağır sonuçlarını en çok Kıbrıslı Türkler çekecektir. İkinci Dünya Savaşının ardından bu sefer de Rumların ve Yunanların bitmek tükenmek bilmeyen Enosis ve Megali İdea saplantıları nedeniyle aynı ağır baskı yine hissedilir. Bütün bu olumsuzlukların içerisinde Kıbrıslı Türkler çare üretmeyi ve hem Türk bayrağını göndere çekmeyi ve hem de İstiklal Marşı’nın akla gelmedik bin bir çeşit zekâ oyunlarıyla söylemeyi başarırlar. 
Çeşitli arşiv kaynakları ve sözlü tarih çalışmalarından da istifade edilerek hazırlanacak bu çalışmada Kıbrıslı Türklerin istiklal aşkı ve İstiklal Marşı’na nasıl sahip çıktıkları bilimsel ve objektif bir dille aktarılacaktır.
Anahtar Kelimeler: Milli Mücadele, Kıbrıs, İstiklal Marşı, EOKA, Enosis, Türkiye

Abstract

British Administration which captured the authority in Cyprus after the well-known 93 War in 1878 started making the heavy pressure, censoring, and intelligence activities upon Turkish Cypriots on the island. Turkish prisoners of war captured in Dardanelles/Çanakkale Front are transported to Cyprus, then Armenians who are collected from all over the world by France so as to make most use against Ottoman Empire are taken to Cyprus having French uniforms under the French flag with British collaboration in Cyprus camps, then Turkish Cypriots once more feel the same heavy pressure upon themselves during the National Struggle in Anatolia as well as the republican period in Turkey in 19220’s. 1931 Greek Cypriot Riot, and the following World War II period bring nothing but censor, martial law, and hatred upon the Turkish Cypriots once more. Then it is forbidden to hoist the Turkish flag in the schools, and National Anthem is also restricted by the British authority on the island. Despite the fact that the 1931 Riot was carried out by the Greek Cypriots against the British system, Turkish Cypriots are subjected to the harassment, censoring, restrictions, and the heavy pressure. Even if the WWII comes to an end, Greek and Greek Cypriot obsession with Megali Idea and Enosis never come to an end. Therefore the British government gets the pressure heavier and heavier upon the Turkish Cypriots forbidding the Turkish flag, and the National Anthem to sing. In spite of the fact that the atmosphere is so terrific, and hard to breathe, those Turkish Cypriot people get a way to sing their National Anthem using a good many interesting and intelligent ways that no one can guess making most use of their subtle wit, intelligence, and perspectives.
      This scientific research that will be prepared using lots of archive resources, as well as the oral interview resources will focus objectively on how those Turkish Cypriots have managed to own, protect, and sing their National Anthem within such a hard, terrific, and military atmosphere of the British authority in Cyprus.
Keywords: National Struggle, Cyprus, National Anthem, EOKA, Enosis, Turkey 

References

  • Adanır, Eralp, Hocanım Neriman Cahit’le, Kıbrıs Türk Yazarlar Birliği Yay., Lefkoşa, 2017.
  • Akar, Reşat, Atatürkçü Kıbrıs Türkleri, İstanbul, Mayıs 1981.
  • Akkurt, Aydın, Kod Adı Lale; Mücahide Hatice Tahsin’in Anıları ve Yaşamı, Akdeniz Haber Ajansı Yayınları, Lefkoşa, Kasım 2000.
  • Başar, Emir Ali, Anılarım, Lefkoşa, Ağustos 2017.
  • Besim, Filiz, Kendi El Yazımla Dilden Dile Kıbrıs, Lefkoşa, Ağustos 2008.
  • Cahit, Neriman, Tarihin Kapısını Çalmak; Alo Buyurun Ben Bedia Okan, Lefkoşa, Mart 2009.
  • Denktaş, Rauf R., Karkot Deresi, Remzi Kitabevi Yayınları, İstanbul Kasım 2005.
  • Feridun, Hüsnü, Eğitimle Bir Ömür, Boğaziçi Yayınları, İstanbul.
  • Gazioğlu, Ahmet C., İngiliz Yönetiminde Kıbrıs II, Enosis Çemberinde Türkler, Cyrep Yayınları, Lefkoşa Nisan 1996.
  • Güçlü, Mehmet, Halassa Pınarı;Bir Öğretmenin Mücadele Yılları Anıları, Cyrep Yayınları, Lefkoşa Aralık 2003.
  • Gürel, Şükrü S., Kıbrıs Tarihi 1878–1960, İstanbul, Kasım 1984.
  • Gürkan, haşmet Muzaffer, Bir Zamanlar Kıbrıs’ta, Lefkoşa, 1996.
  • Kanatlı, Hüseyin, Uçan Yıllar 1931-1959, Lefkoşa, Haziran 2014.
  • Kayan, Mustafa Asım, Malya Bağlarbaşı; Bağcılığa Damgasını Vuran Köy, Lefkoşa, 2012.
  • Kouchouk, M. Fazıl, The Voice of Cyprus, Lefkoşa, Kasım 1956
  • Mallinson, William, Cyprus; A Modern History, I. B. Tauris Publications, Londra, 2005.
  • Manizade, Derviş, Kıbrıs Dün Bugün Yarın, İstanbul, 1975
  • Mapolar, Hikmet Afif, Kıbrıs Güncesi-I, Galeri Kültür Yay., Lefkoşa, 2002.
  • Mirata, Erdoğan, Şaka Gibi; Hatıralar Hatırlatmalar, Lefkoşa, Ekim 2015.
  • Morgan, Tabitha. İngilizlerin Kıbrıs’taki Tarihi. Acısıyla Tatlısıyla Bir Ada, Kalkedon Yayınları: İstanbul 2013.
  • Nesim, Ali, Batmayan Eğitim Güneşlerimiz, KKTC MEB Yay., Lefkoşa, 1987.
  • Özdemir, Hüseyin. Kıbrıs’ta 60 Yıl, Volkan Yayınları: İzmir, 1995.
  • Sarıca, Murat, Erdoğan Teziç, Özer Eskiyurt, Kıbrıs Sorunu, İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Yay., İstanbul, 1975
  • Selçuk, Halil, Kıbrıslı Türklerde İlköğretim Müzik Eğitimi 1571-1983, YDÜ Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Lefkoşa, Mayıs 2019.
  •      3- Makaleler
  • Aşık, Kemal, “Hamidiye Olayı”, Güvenlik Kuvvetleri Dergisi, Sayı 4, Mart 1988, Lefkoşa, s.39.
  • Denktaş, Rauf, “Kıbrıs’ın Dünü Bugünü Uluslararası Sempozyumu Açış Konuşması“, Kıbrıs’ın Dünü Bugünü Uluslararası Sempozyumu, Ankara, 1994, s. 3
  • Ertuğruloğlu, Mehmet, “Kıbrıs Gezisi Anıları”, Kıbrıs Postası, Özel Sayı 2, Şubat 1974, s. 35
  • Gökdel, Mehmet Ali, ”19 Mayıs, Atatürk ve Kıbrıs Türkü”, Güvenlik Kuvvetleri Dergisi, Lefkoşa, Temmuz 1991, sayı 14, s. 17
  • Keser, Ulvi, “Milli Mücadelede Kıbrıs-Anadolu İlişkileri ve Atatürk Sevgisi”, Silahlı Kuvvetler Dergisi, Genelkurmay Askeri Tarih ve Stratejik Etüt Başkanlığı, Sayı 376, Ankara, Nisan 2003, s. 82-93.
  • Keser, Ulvi, “Kıbrıs’ta Çanakkale Savaş Esirleri ve Savaş Döneminde Adada Yaşananlar”, Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Atatürk ve Çanakkale Savaşları Araştırma Merkezi, Bahar 2007, Sayı 5, s.1-68.
  • Özoran, Beria Remzi, “Mustafa Kemal ve Kıbrıs Türkleri“, Atatürk Döneminde Türkiye-Kıbrıs İlişkileri, 1919–1938, Ankara, Kasım 1989, s. 275- 298
  • Özoran, Beria Remzi, “Kıbrıs’ta Atatürk’ün Kızları”, Kıbrıs Postası, 13 Şubat 1982, Lefkoşa, s.22.
  • Özsaruhan, Hami, “Emektar Üyelerimiz”, Kıbrıs Mektubu Dergisi, No.5, Kasım 1998, Ankara, s. 33-35.
  • Yorulmaz, Bülent, “1958 Yılı ve TMT Mensuplarının Bazılarının Anıları”, Kıbrıs Türk Milli Mücadelesi ve Bu Mücadelede TMT’nin Yeri II. Uluslararası Sempozyumu, Yayına Hazırlayan İsmail Bozkurt, Kıbrıs TMT Mücahitler Derneği Yay., Lefkoşa, 2014, s. 349.


Tarihler

  • Başvuru Tarihi / Submitted : 21.02.2022
  • Kabul Tarihi / Accepted : 14.03.2022
  • Yayınlanma Tarihi / Issued : 21.05.2022