2022 Eylül/September 87-95

İbn Haldun ve Döngüsel Tarih Felsefesi

Ibn Khaldun and Cyclical View of Time in Philosophy of History

Elif Ayça KARACA


Kaynak Göster / Citation
Chicago: 
Karaca, Elif Ayça. “İbn Haldun ve Döngüsel Tarih Felsefeleri” Tarihçi 2, no. 3 (Eylül 2022): 58-76.

Full Article                    Özet/Abstract          Canlı Yayın/Live Interview
  
    Bu görsel boş bir alt niteliğe sahip; dosya adı Pdf-indir-Copy.png                        Bu görsel boş bir alt niteliğe sahip; dosya adı 1200px-Youtube_icon.svg_-1024x1024.png                       Bu görsel boş bir alt niteliğe sahip; dosya adı Shot-0006.jpg  


Özet

Orta Çağ’ın önemli Müslüman düşünürlerinden biri olan İbn Haldun 1375 yılında Kitabü’l-İber’i kaleme aldı. Bu kitabın giriş kısmı için yazdığı Mukaddime’sinde tarihsel bilgi üretimi ve toplumsal gelişim üzerine çağına göre çok ileri sayılabilecek önemli bilgiler verdi. İbn Haldun ileri sürdüğü düşüncelerine bağlı olarak döngüsel tarih felsefesi fikrini de ortaya attı. Onun düşünceleri hem tarihçiliğin bilimselleşme sürecine katkı yaptı hem de sosyolojinin kurulmasını sağladı. 
İbn Haldun, İtalyan bilim insanı Giambattista Vico (1668-1744) tarafından keşfedilerek Batı dünyasına tanıtıldı. Vico’nun yazılarının Jules Michelet (1798-1874) tarafından Fransa’da gündeme getirilmesiyle hem Vico hem de İbn Haldun 19. yüzyıl düşünce dünyasının önemli isimleri haline geldiler. Özellikle döngüsel tarih felsefesi Oswald Spengler ve Arnold Toynbee aracılığıyla popüler hale getirildi. Bu çalışmada İbn Haldun’un tarih felsefesine katkısı ve tarihsel bilgi üretimi konusunda ileri sürdüğü fikirleri işlenecektir.
Anahtar Kelimeler: Ibn Haldun, Döngüsel Tarih Felsefesi, Uygarlık, Devlet Teorisi.


Abstract

Ibn Khaldun, one of the most important Muslim thinkers of the Middle Ages, wrote the book of Kitabu’l-Iber in 1375. For this book, he wrote an introduction titled Mukaddime and gave important information that can be considered very advanced according to his age on historical knowledge and social development. Ibn Khaldun put forward the idea of the cyclic view of time in the philosophy of history depending on his philosophy. His thoughts both contributed to the scientificization process of historiography and ensured the establishment of sociology.

Ibn Khaldun was discovered by the Italian scientist Giambattista Vico and introduced to the Western World. Upon Vico’s writings being brought to the agenda by Jules Michelet in France, both Vico and Ibn Khaldun became important names in 19th-century philosophy. Especially cyclic views of time in the philosophy of history were made popularly through Oswald Spengler and Arnold Toynbee. In this study, Ibn Khaldun’s contribution to the philosophy of history and thoughts on the production of historical knowledge will be discussed.

Keywords: Ibn Khaldun, Cyclic Theory, Civilization, State Theory.


Kaynakça

Freund, Julien. Beşerî Bilim Teorileri, Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları, 1997.

İbn Haldun. Mukaddime: Evrensel Tarihe ve Toplum Bilimlerine Giriş, İstanbul: Timaş Yayınevi, 2022.

Karaca, Taha Niyazi. Tarihçi: Geçmişi Kurgulamak, Kuram-Tasarım-İnşa, İstanbul: Timaş Yayınev, 2020.

Spencer, Lloyd & Andrzej Krauze. Aydınlanma, İstanbul: NTV Yayınları, 2012.

Taylan, Necip. Ana Hatlarıyla İslam Felsefesi, İstanbul: Ensar Neşriyat, 1985.

Vico, Giambattista. On the Study Methods of Our Times, (Translated by Elio Gianturco), Landon: Cornell University Press, 1990.

Vico, Giamnattista. Yeni Bilim, Ankara: Doğu Batı Yayınları, 2007.

Walsh, W. H. Tarih Felsefesine Giriş, Ankara: Hece Yayınları, 2006.

Woolf, Daniel. Tarihin Küresel Tarihi, İstanbul: Alfa Yayınları, 2014.


Tarihler

  • Başvuru Tarihi / Submitted : 01.09.2022
  • Kabul Tarihi / Accepted : 17.09.2022
  • Yayınlanma Tarihi / Issued : 21.09.2022