2022 Eylül/September 37-57

Anadolu Türk Beyliklerinde Karşılama ve Kabul Törenleri (14. ve 15. Yüzyıllar)

Welcome and Levee Ceremony in Anatolian Turkish Beyliks (14th and 15th Centuries)

Kerim Köksal KAYA


Kaynak Göster / Citation
Chicago: 
Kaya, Kerim Köksal. “Anadolu Türk Beyliklerinde Karşılama ve Kabul Törenleri (14. ve 15. Yüzyıllar)” Tarihçi 2, no. 3 (Eylül 2022): 17-36.

Full Article                    Özet/Abstract          Canlı Yayın/Live Interview
  
    Bu görsel boş bir alt niteliğe sahip; dosya adı Pdf-indir-Copy.png                        Bu görsel boş bir alt niteliğe sahip; dosya adı 1200px-Youtube_icon.svg_-1024x1024.png                       Bu görsel boş bir alt niteliğe sahip; dosya adı Shot-0006.jpg

   


Özet

Karşılama ve kabul törenleri geçmişten günümüze dek devlet geleneklerinin en önemli unsurlarından biridir. Türk devletleri ve nitekim Anadolu Türk beylikleri bu törenlere büyük önem verirlerdi. Zira hükümdarın bulunduğu hemen her mekânda gerçekleştirilebilen bu törenler hükümdarın ve onun nezdinde devletin kudretini, ihtişamını; işleyişindeki tutarlılığı ortaya koyardı. Buna bağlı olarak hükümdar bu törenlerin belli kurallar dâhilinde gerçekleşmesine son derece özen gösterirdi. Anadolu Türk beyliklerinde karşılanacak ve huzura kabul edilecek kişiler veya heyetler niteliklerine göre muameleye tâbi tutulurdu. Karşılanacak ve kabul edilecek kişi başka bir devletin hükümdarı, şehzâdesi veya soylu bir kişisi ise bey tarafından daha samimî ve resmî teamüllerin daha esnek tutulduğu bir şekilde karşılanıp kabul edilebilirken elçi kabulleri sınırları kesin olarak çizilmiş teamüllere göre düzenlenirdi. Bununla birlikte karşılanıp kabul edilecek kişi ister hükümdar, şehzâde veya soylu bir kişi olsun ister resmî devlet görevlisi sıfatıyla elçiler olsun karşılama ve kabullerde belli başlı kurallar uygulanırdı. Bu kuralların tezahürlerini konuğun konaklatılmasında; kabul törenleri içinde selamlaşmada, hediyeleşmede, beyin huzurunda oturulacak yerde, ziyafetlerde ve uğurlama uygulamalarında görmek mümkündür. Yapılan çalışma dâhilinde Karamanoğulları, Aydınoğulları, Eratnalılar, Dulkadiroğulları, Kadı Burhaneddîn Devleti, Germiyanoğulları, Çobanoğulları ve Saruhanoğulları beyliklerinden örneklerle karşılama ve kabul törenleri teamülleri incelenmiştir.

Anahtar Kelimeler: Teşrifat, Konaklama, Selamlama, Hediyeleşme, Beylikler

Abstract

Welcome and levee ceremonies are one of the most important elements of state traditions from past to present. Turkish states and indeed Anatolian Turkish beyliks attached great importance to these ceremonies. Because these ceremonies, which can be performed in almost every place where the ruler is located, show the power and magnificence of the ruler and the state in his eyes; would demonstrate consistency in its operation. Because these ceremonies, which could be performed in almost every place where the ruler was, proved the power, magnificence and consistency of the ruler and the state. Accordingly, the ruler paid great attention to the realization of these ceremonies within certain rules. It is possible to see the manifestations of these rules in the accommodation of the guest, greetings in acceptance ceremonies, gift giving, sitting in the presence of the ruler, banquets and send-off activities. Within the scope of the study, the activities of welcoming and acceptance ceremonies were examined with examples from Karamanoğulları, Aydınoğulları, Eratnalılar, Dulkadiroğulları, Kadı Burhaneddin State, Germiyanoğulları, Karasioğulları, Menteşeoğulları, Çobanoğulları and Saruhanoğulları beyliks.

Keywords: Ceremonial, Accommodation, Salutation, Giving gift, Beyliks

Kaynakça

Ahmet Eflâkî. Âriflerin Menkıbeleri, I. Çev. Tahsin Yazıcı. İstanbul: MEB Yayınları, 1989.
Âşık Paşazâde. Osmanoğulları’nın Tarihi, Haz. Kemal Yavuz-M. A. Yekta Saraç. İstanbul: K Kitaplığı, 2003.
Aziz b. Erdeşir-i Esterâbâdî. Bezm u Rezm Eğlence ve Savaş, Çev. Mürsel Öztürk. Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları, 2014.
Bertrandon De La Broquiere. Bertrandon De La Broquiere’in Denizaşırı Seyahati. Çev. İlhan Arda. İstanbul: Eren Yayıncılık,2000.
Çelik, Züriye. “Anadolu Halkının Tahta Çıkacak Türkiye Selçuklu Hükümdarlarını Karşılama Törenleri (İbn Bîbî Evreninde).” History Studies 3, no. 3 (2011): 85-95.
Ebû Abdullah Muhammed İbn Battûta Tanci. İbn Battûta Seyahatnâmesi, Çev. A. Sait Aykut. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları, 2005.
Enverî. Düstûr-nâme, Paris Millî Kütüphane Türkçe Eserler Kısmı, Numara 250, Tarihsiz.
Hadîdî. Tevârih-i Âl-i Osman (1299-1523), Haz. Necdet Öztürk. İstanbul: Marmara Üniversitesi Yayınları, 1991.
Hasan-ı Rumlu. Ahsenü’t-Tevârîh,Çev. Mürsel Öztürk. Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları, 2006.
Heyd, William. Yakın-Doğu Ticaret Tarihi. Çev. Enver Ziya Karal. Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları, 2000.
Hoca Saadeddîn Efendi. Tâcü’t-Tevârih, I, III. Haz. İsmet Parmaksızoğlu. Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları, 1979.
İbn Bîbî. El-Evâmîrü’-Ala’iye fi’l-Umuri’l-Ala’iye (Selçuknâme), I. Çev. Mürsel Öztürk. Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları, 1996.
İbn Kemal. Tevârih-i Âl-i Osman VII. Defter. Haz. Şerafettin Turan. Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları, 1991.
İbni Arabşah. Acâibü’l-Makdûr (Bozkırdan Gelen Bela). Çev. D. Ahsen Batur. İstanbul: Selenge Yayınları, 2012.
İbni Tagrıberdi. En-Nücûmü’z-Zâhire (Parlayan Yıldızlar), Çev. D. Ahsen Batur. İstanbul: Selenge Yayınları, 2013.
Karamanlı Nizâmî. Karamanlı Nizâmî Dîvânı, Haz. Haluk İpekten. Ankara: T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları, 2020.
Kaşgarlı Mahmud. Dîvânu Lugâti’t-Türk, Haz. A. Bican Ercilasun-Zeki Akkoyunlu. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları, 2015.
Kerimüddîn Mahmud Aksarayî. Müsameretü’l-Ahbar, Çev. Mürsel Öztürk. Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları, 2000.
Koçak, Kürşat. “Eski Türklerde Devlet Gelenekleri ve Törenleri (Tarih Öncesi Devirlerden Türklerin İslam Dini Medeniyetine Girişine Kadar).” Doktora Tezi, Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2011.
Koçu, Reşat Ekrem. Türk Giyim Kuşam ve Süsleme Sözlüğü. Ankara: Sümerbank Kültür Yayınları, 1969.
Mehmed Neşrî. Kitâb-ı Cihan-Nümâ Neşrî Tarihi. I. Haz. Faik Reşit Unat-Mehmet Altay Köymen Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları, 1995.
Mehmed Neşrî. Kitâb-ı Cihan-Nümâ Neşrî Tarihi. II. Haz. Faik Reşit Unat-Mehmet Altay Köymen Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları, 1987.
Muhammed b. Mahmud b. Ecâ et-Türkî. İbn Ecâ Seyahatnâmesi, Çev. Mehmet Şeker. İstanbul: Ötüken Neşriyat, 2019.
Müneccimbaşı Ahmed İbn Lütfullah. Osmanlı Devleti’nin Kuruluş Tarihi (1299-1481) Câmiü’d-Düvel, Haz. Ahmet Ağırakça. İstanbul: Akdem Yayınları, 2014.
Nişancı Mehmed Paşa. Hadisât. Çev. Enver Yaşarbaş. İstanbul: Kamer Neşriyat, 1983.
Öden Günal, Zerrin. Karasi Beyliği, Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları, 1999.
Sümer, Faruk. Safevi Devleti’nin Kuruluşu ve Gelişmesinde Anadolu Türklerinin Rolü, Ankara: Güven Matbaası, 1976.
Şihabeddîn İbn Fazlullah El-Ömerî. Türkler Hakkında Gördüklerim ve Duyduklarım Mesâlikü’l-Ebsâr. Çev. D. Ahsen Batur (İstanbul: Selenge Yayınları, 2014), 216.
Şikârî. Karamannâme, Haz. Metin Sözen-Necdet Sakaoğlu. İstanbul: Karaman Valiliği-Karaman Belediyesi Yayını, 2005.
Taneri, Aydın. Türk Devlet Geleneği Dün-Bugün, İstanbul: Bilge Kültür Sanat, 2015.
Turan, Osman. “Selçuk Türkiyesi Din Tarihine Dair Bir Kaynak: Fustâtü’l-Adâle fî Kavâ’idi’s-Saltana”. 60. Doğum Yılı Münasebetiyle Fuad Köprülü Armağanı, 531-564.Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları, 2010.
Tursun Bey. Târîh-i Ebü’l-Feth, Haz. Mertol Tulum. İstanbul: Baha Matbaası, 1977.
Uzunçarşılı, İsmail Hakkı. “Sivas ve Kayseri Hükümdarı Kadı Burhaneddîn.” Belleten 32, no. 126 (1968): 191-245.
Wang Yen-Te. Çin Elçisi Wang Yen-Te’nin Uygur Seyahatnâmesi, Çev. Özkan İzgi. Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları, 1989.
Yazıcızâde Ali. Selçuk-nâme, Haz. Abdullah Bakır. Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları, 2014.
Yücel, Yaşar. Anadolu Türk Beylikleri Hakkında Araştırmalar, I-II. Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları, 1991.


Tarihler

  • Başvuru Tarihi / Submitted : 29.08.2022
  • Kabul Tarihi / Accepted : 17.09.2022
  • Yayınlanma Tarihi / Issued : 21.09.2022