2021 Mayıs/May, 246-254

Kavimler Göçünün Yaşandığı Devirde İdil Fin Halkları Üzerine Tarihsel Bir İnceleme

Volga River Finns in the Age of the Great Migration Historiographic Review

V.V. STAVİTSKİY

Çeviri: Erhan KARAOĞLAN


Kaynak Göster / Citation
Chicago: 
Stavitskiy, V.V. “Kavimler Göçünün Yaşandığı Devirde İdil Fin Halkları Üzerine Tarihsel Bir İnceleme”, Çeviri: Erhan Karaoğlan, Tarihçi 1, no. 2 (Mayıs 2021): 246-254.

Full Article                         Özet/Abstract
    Bu görsel boş bir alt niteliğe sahip; dosya adı Pdf-indir-Copy.png                                 Bu görsel boş bir alt niteliğe sahip; dosya adı 1200px-Youtube_icon.svg_-1024x1024.png      


Özet

Önem ve Hedefler. Büyük Göç dönemi Erken Demir Çağı ve Orta Çağ arasında bir dönemi kapsamaktadır. Bu dönem daha önce tarihçiler tarafından bilinmeyen yeni halk kitlelerinin şekillenmesiyle sonuçlanan kitlesel göç hareketiyle karakterizedir. Bunların arasında İdil Finleri de bulunmaktaydı. Sonuç olarak, bu makalenin amacı, modern hipotezlerin yazılı ve arkeolojik kaynaklara ne ölçüde karşılık geldiğini incelemektir. İdil nehri Fin halklarından Mordva ve Marilerin yazılı kaynaklarda isimlerinin geçtiği tarih Kavimler göçünün yaşandığı döneme tarihlenmektedir. Onların arkeolojik alanları geç Diyakov ve eski Mordva kültürleri ile temsil edilmektedir. Etnik kökeni tartışmalı olan Ryazan-Oka mezarlıklarının kültürü de İtil nehri Finlerine aittir. Sovyet tarih yazıcılığında tüm bunlar göz ardı edilmiş, yazılı kaynakların güvenilirliğine dair ideolojik hususlardan dolayı şüphe duyulmuştur. Ne yazık ki; Fin halklarının tarihinde göçlerin rollerini önemsemeyen araştırmacıların görüşleri daha çok destek bulmuştur. Ancak, arkeolojik verilerin sonuçlarına göre II.-V. yüzyıllar arasında kaydedilen yazılı belgelerin güvenirliliği teyit edilmiş ve belirtilen tarihlerde Fin halklarının İdil’deki etkinliklerini açıklamada yeterli olduklarına dair kani olunmuştur. Hâsılı, İdil Fin halklarının kendi etnik şekillenmelerinde tesiri bulunan bazı göçlerde aktif olarak yer aldıkları artık kabul edilmektedir. Araştırmacıların çoğuna göre ise Hun istilası neticesinde İdil’in batısında yaşayan Finler temelli bir tesire maruz kalmamışlardır. 
       Anahtar Kelimeler: İdil Finleri, Mordvalar, Mariler, Kavimler Göçü, Ryazan-Oka Mezar Kültürü, Gotlar, Hunlar, Germenerik

Abstract

Backround. The period of the Great Migration in the periodization of history occupies an intermediate position between the early Iron Age and the Middle Ages. This era is characterized by mass migration, which resulted in formation of a number of peoples previously unknown to historians. Among such were the Volga river Finns. Results. The aim of this article is to examine the extent to which the modern hypotheses correspond to the written and archaeological sources. The first mention of the Finnish peoples of the Volga river – the Mordovians and Mary – in written sources is dated in the era of the Great Migration. Their archaeological sites are represented by the late Dyakovo and ancient Mordovian cultures. The culture of the Ryazan-Oka cemeteries, particular ethnicity of which remains controversial, also belongs to the Volga river Finns. The culture of Muroms and Mari was formed only in the Middle Ages. In the Soviet historiography the accuracy of the written sources on this issue was questioned by ideological reasons. Autochthonous views dominated in the science, their supporters dimineshed the role of migration in the history of the Volga river Finns. The archaeological researches of the monuments of the II–V centuries confirmed the accuracy of the written sources and allowed to clarify the role and place of the Volga river Finns in the events of this era. In the early [German] stage of the era of the Great Migration the Volga river Finns took an active part in the migration, during which the formation of Mordovians and Mari took place. Hun invasion, according to the most researchers, had no significant effect on the peoples of the West Volga. 
      Key Words: Volga Finns, Mordovians, Meria, Culture Of Ryazan-Oka Cemeteries, Goths, Huns, Hermanaric

Kaynakça

  • Akhmedov, I.R., Belotserkovskaya, I.V., ’’ Vostochnaya Evropa v Seredine I Tysyacheletiya n.e’’, Moscow: Eastern Europe İn The Middle Of The First Millennium. A.D. IA RAN, (2007): 133-275.
  • Bashen’kin, A.N., ‘’Russkaya Kul’tura Novogo Stoletiya: Problemy İzucheniya, Sokhraneniya İ İspol’zovaniya İstoriko-Kul’turnogo Naslediya’’, Vologda: Russian Culture of The New Century: Problems Of Studying, Preserving and Exploiting Historical-Cultural Heritage. (2007): 119–131.
  • Belotserkovskaya, I.V., ’’Issledovaniya P. D. Stepanova İ Etnokul’turnye Protsessy Drevnosti İ Sovremennosti’’, Saransk: Research by P. D. Stepanov And Ethnocultural Processes İn Ancient And Modern Times. Istoriko-sotsiologicheskiy institut, (1999): 37-43
  • Grishakov, V.V., ’’Arkheologiya Vostochnoevropeyskoy lesostepi’’, Penza: Archeology of the East European Forest-Steppe. vol. 2, issue:2 (2008): 99–105.
  • Grishakov, V.V., ’’ Keramika Finno-Ugorskikh Plemen Pravoberezh’ya Volgi V Epokhu Rannego Srednevekov’ya’’, Yoshkar-Ola: Ceramics Of Finnish-Ugrian Tribes Of The Right Bank of The Volga River İn The Early Middle Ages, MarGU, (1993): 204
  • Kazanskiy, M.M., ‘’Stratum plus’’, no. 4, (2010): 17–127
  • Kazanskiy, M.M., ’’Les Arctoi Gentes Et «l’empire» d’Hermanaric’’, Germania: № 70/1, (1992): 75–122.
  • Khalikov, A.X., ’’Voprosy Finnougrovedeniya’’ Problems of Finnish-Ugrian Studies. Yoshkar-Ola: iss. 5, (1970): 287–296.
  • Polesskikh, M.R., ‘’Etnogenez Mordovskogo Naroda: Materialy Nauch, Sessii’’, Saransk: Ethnogenesis Of Mordovian People: Proceedings Of The Scientific Session. Mord. kn. izd-vo, (1965): 144–148.
  • Rıbakov, B.A., ’’Yazychestvo Drevney Rusi’’, Moscow: Paganism of the Ancient Rus. Nauka, (1987): 784
  • Rıbakov, B.A., ‘’Vestnik Drevney İstorii’’ Bulletin Of Ancient Tistory. no. 1, (1939) 319–337.
  • Rumyantseva, O.S., ’’Vostochnaya Evropa V Seredine I Tysyacheletiya n.e’’, Moscow: Eastern Europe İn The Middle Of The First Millennium. A.D. IA RAN, (2007): 133–275.
  • Sedov, V.V., ’’Sovetskaya Arkheologiya’’ Soviet archeology. no. 4, (1966): 86–104.
  • Shchukin, M.B., ‘’Gotskiy Put’: Goty, Rim İ Chernyakhovskaya Kul’tura’’, Saint-Petersburg: Gothic route: Goths, Rome and the Chernyakhov culture Filologicheskiy Fakul’tet Sankt-Peterburgskogo un-ta. (2005): 592.
  • Shitov, V.N., ’’Trudy MNIIYLIE’’, Saransk: Proceedings of Mordovian Research Institute of Language, Literature, History, Economics. iss. 93, (1988): 4–43.  
  • Smirnov, A.P., ‘’Etnogenez Mordovskogo Naroda: Materialy Nauch. Sessii’’, Saransk: Ethnogenesis Of Mordovian People: Proceedings Of The Scientific Session. Mord. kn. izd-vo, (1965): 18–28.
  • Stavitskiy, V.V., ‘’Vestnik NII Gumanitarnykh Nauk Pri Pravitel’stve Respubliki Mordoviya’’, Saransk: Bulletin of the Research Institute of Humanities under the Government of the Republic of Mordovia. no. 3, (2013): 126–140.
  • Stavitskiy, V.V., Shitov, V.N., ‘’Arkheologiya Vostochnoevropeyskoy Lesostepi’’, Penza: Archeology Of The East European Forest-Steppe. iss. 3, (2013): 255–278.
  • Stavitskiy, V.V., ‘’Povolzhskaya Arkheologiya’’ Volga Region Archeology. no. 2 (4), (2013):
  • 143–150
  • Stavitskiy, V.V., ‘’Tsentr i periferiya’’ Center and provinces. no. 3, (2012): 30–38. – V.V. Stavitskiy, O.V. Myasnikova, Somkina, A.N., ‘’Vestnik NII Gumanitarnykh Nauk Pri Pravitel’stve Respubliki Mordoviya’’ Bulletin of the Research Institute of Humanities under the Government of the Republic of Mordovia. vol. 23 no. 3, (2012): 106–123.
  • Stavitskiy, V.V., Stavitskiy, A.V., Stolypin, P.A.,‘’Stanovlenie İ Reformirovanie Rossiyskoy Gosudarstvennosti’’, Penza: P. A. Stolypin And Reformation Of The Russian Statehood. (2012): 119–130.
  • Stavitskiy, V.V., ’’Izvestiya Samarskogo Nauchnogo Tsentra Rossiyskoy Akademii Nauk’’Proceedings Of Samara Scientific Center Of The Russian Academy Of Sciences. (2009): vol. 11, no. 6, 261–266.
  • Tret’yakov, P.N., Finno-Ugry, Balty İ Slavyane Na Dnepre İ Volge, Finns-Ugrians, Balts And Slavs On The Dnieper And Volga Rivers, Moscow: Leningraad, Nauka, (1966)
  • Vikhlyaey, V.I., ‘’Arkheologicheskie Pamyatniki Mordvy Pervogo Tysyacheletiya Nashey Ery’’, Saransk,  Archeological Monuments of Mordva of The First Millennium. A.D. (1979): 140–147
  • Vorontsov, A.M., ’’ Rossiyskaya arkheologiya’’, Russian arccheology. no. 3, (2007): 80–93.
  • Vorontsov, A.M., Etnokul’turnaya Situatsiya Na Oksko-Donskom Vodorazdele V Pozdnerimskoe Vremya: Avtoref. Dis. kand. ist. Nauk, Ethnocultural Situation On The Oka-Don Watershed İn The Late Rome Times: Author’s Abstract Of Dissertation To Apply for the degree of the candidate of historical sciences, Moscow: (2008)
  • Zubov, S.E., ‘’P.D. Issledovaniya Stepanova İ Etnokul’turnye Protsessy Drevnosti İ Sovremennosti’’, Saransk: Research by P. D. Stepanov And Ethnocultural Processes in Ancient and Modern Times. Istoriko-sotsiologicheskiy institut, (1999): 44–51.


Tarihler

  • Başvuru Tarihi / Submitted : 09.02.2021
  • Kabul Tarihi / Accepted : 18.03.2021
  • Yayınlanma Tarihi / Issued : 21.05.2021