2021 Mayıs/May, 151-186

The Kurdish Struggle in Irak according to British Documents (1963-1975)

İngiliz Belgelerine Göre Irak’ta Kürt Mücadelesi (1963-1975)

Prof. Dr. Behçet Kemal YEŞİLBURSA


Kaynak Göster / Citation
Chicago: 
Yeşilburda, Behçet Kemal. “The Kurdish Struggle in Iraq according to British Documents (1963-1975)” Tarihçi 1, no. 2 (Mayıs 2021): 151-186.


Full Article                         Özet/Abstract
    Bu görsel boş bir alt niteliğe sahip; dosya adı Pdf-indir-Copy.png                                 Bu görsel boş bir alt niteliğe sahip; dosya adı 1200px-Youtube_icon.svg_-1024x1024.png      


Abstract

The monarchy witnessed various Kurdish tribal revolts in Iraq. When General Qasim seized power in 1958, he initially cooperated with the Kurds. In 1961, Mulla Barzani started a widespread revolt against the government, with neither side securing a decisive advantage in the ensuing hostilities. In 1963, the government renewed hostilities against the Kurds, resulting once more in a military stalemate, but hostilities began once more in 1965. In June 1966, the Iraqi Prime Minister, announced a 12-point plan for peace in the north of Iraq. Any hopes of a settlement diminished when he was dismissed from office in August. In March 1970, the Kurds and the government agreed on the terms of a new settlement that foresaw Kurdish autonomy within the framework of the Iraqi Republic. Little progress was made towards the implementation of the agreement, and relations between the Kurds and the government steadily deteriorated. Fresh fighting broke out and Iran, taking advantage of the opportunity to destabilise the Iraqi regime, provided the Kurds with material support. When, in 1975, as part of the Algiers Agreement, the Shah withdrew his support for the Kurds partly in return for Iraq’s acceptance of Iranian frontier claims, the rebellion collapsed.
This paper aimed to reveal the dimensions of the struggle of the Kurds living as Iraqi citizens with the Iraqi governments reflected in the British documents. Determining Britain’s evaluations on the Kurdish question in Iraq will contribute to the understanding of the establishment of the Iraqi Kurdistan Regional Administration, as well as provide a basis for the scientists who are interested in the regional problems to evaluate the establishment process better. 
         Key words: Britain, Iraq, Turkey, Iran, Kurds, Kurdish Question

Özet

Monarşi Irak’taki çeşitli Kürt aşiret isyanlarına tanık oldu. General Kasım 1958’de iktidarı ele geçirdiğinde, başlangıçta Kürtlerle işbirliği yaptı. 1961’de Molla Barzani, hükümete karşı geniş çaplı bir isyan başlattı ve her iki taraf da ortaya çıkan düşmanlıklarda belirleyici bir avantaj sağlayamadı. 1963’te hükümet, Kürtlere karşı düşmanlığını bir kez daha tekrarladı ve bir kez daha askeri bir çıkmaza neden oldu, ancak 1965’te bir kez daha çatışmalar başladı. Haziran 1966’da Irak Başbakanı, Kürt sorunu için 12 maddelik bir barış planını açıkladı. Ağustos ayında görevden alındığında, anlaşmaya varma umutları azaldı. Mart 1970’te Kürtler ve hükümet, Irak Cumhuriyeti çerçevesinde Kürtlerin özerkliğini öngören yeni bir çözümün şartları üzerinde anlaştılar. Anlaşmanın uygulanmasına yönelik çok az ilerleme kaydedildi ve Kürtler ile hükümet arasındaki ilişkiler giderek kötüleşti. Yeni çatışmalar başladı ve İran, Irak rejimini istikrarsızlaştırma fırsatından yararlanarak Kürtlere maddi destek sağladı. 1975’te Cezayir Anlaşması’nın bir parçası olarak Şah, kısmen Irak’ın İran’ın sınır taleplerini kabul etmesi karşılığında Kürtlere verdiği desteği geri çektiğinde isyan çöktü.
Bu makale, Irak vatandaşı olarak yaşayan Kürtlerin Irak hükümetleriyle yaptığı mücadelenin İngiliz belgelerine yansıyan boyutunu ortaya koymayı amaçlamaktadır. İngiltere’nin Irak’taki Kürt sorunuyla ilgili değerlendirmelerini ortaya koymak Irak Kürdistan Bölgesel Yönetimi’nin kurulma sürecinin anlaşılmasına katkı sağlayacağı gibi bölge sorunlarıyla ilgilenen bilim insanlarının da süreci daha iyi değerlendirmelerine zemin hazırlayacaktır. 
      Anahtar Kelimeler: İngiltere, Türkiye, İran, Irak, Kürtler, Kürt Sorunu

Kaynakça

  • Burdett, Anita (ed.). Records of the Kurds: Territory, Revolt and Nationalism, 1831–1979, (Cambridge: Cambridge University Press, 2015).
  • Edmonds, C. J. ‘Kurdish Nationalism’, Journal of Contemporary History, Vol. 6, No. 1, Nationalism and Separatism (1971): 87-107.
  • Edmonds, C. J. ‘The Kurds and the Revolution in Iraq’, The Middle East Journal, Vol. 13, No. 1, (Winter 1959): 1-11.
  • Edmonds, C. J. ‘The Kurds of Iraq’, The Middle East Journal, Vol. 11, No. 1 (Winter 1957): 52-63.
  • Farouk-Sluglett, Marion & Peter Sluglett. Iraq since 1958, (London: I. B. Tauris, 1990).
  • Marr, Phebe. The Modern History of Iraq, (Oxford: Westview Press, 1985).
  • Ovendale, Ritchie. The Middle East since 1914, (London: Longman, 1992).
  • Rubin, Avshalom H. ‘Abd al-Karim Qasim and the Kurds of Iraq: Centralization, Resistance and Revolt, 1958-1963’, Middle Eastern Studies, Vol. 43, No. 3 (May 2007): 353-382.
  • Vanly, Ismet Sharif. Le Kurdistan Irakien, (Neuchâtel: Entité National, 1970).


Tarihler

  • Başvuru Tarihi / Submitted : 01.04.2021
  • Kabul Tarihi / Accepted : 19.05.2021
  • Yayınlanma Tarihi / Issued : 21.05.2021