2021 Eylül/September, 75-89

İlk Tarih Yöntemi Kitabının Yazarı Bir Düşünür: Samsatlı Lukianos (M.S. 2. Yüzyıl)

A Thinker Who is the Author of the First Method Book of Historiography: Lucian of Samosata (2nd Century AD)

Elif Ayça KARACA


Kaynak Göster / Citation
Chicago: 
Karaca, Elif Ayça. "İlk Tarih Yöntemi Kitabının Yazarı Bir Düşünür: Samsatlı Lukianos (M.S. 2. Yüzyıl)". Tarihçi 1, no.3 (Eylül 2021): 75-89.


Full Article                         Özet/Abstract
    Bu görsel boş bir alt niteliğe sahip; dosya adı Pdf-indir-Copy.png                                 Bu görsel boş bir alt niteliğe sahip; dosya adı 1200px-Youtube_icon.svg_-1024x1024.png      


Özet

Herodotos öncesinde dünyadaki bütün olaylar mit, efsane ve destanların bir parçası olarak anlatılıyordu. Herodotos geçmişin parçası olan olayların anlatımlarına mekân ve zaman kavramlarını ekleyerek tarih yazımı dünyevi hale getirdi. Herodotos’tan sonra gelen eğitimli kişiler de ona öykünerek tarih kitapları yazmaya başladılar. M.S. 2. yüzyılda yaşamış düşünürlerden hiciv ustası Samsatlı Lukianos tarih yazımındaki sıradanlığa, abartılı anlatımlara ve keyfiliğe son verebilmek için Tarih Nasıl Yazılır? başlıklı bir eser kaleme aldı.  Lukianos eserinde, tarihçinin özelliklerini, hangi standartlarda tarih kitabı yazılabileceğini, araştırmada nelere dikkat edilmesi gerektiğini, metnin düzenlenmesinin önemine ve olay anlatımında kullanılan üsluba dikkat edilmesi gerekliliğini örneklerle açıklamıştır. Tarihçiliğin gelişimindeki önemli eserlerinden biri olan Tarih Nasıl Yazılır? başlıklı çalışma aynı zamanda tarih yöntemi (metodoloji) üzerine yazılmış bilinen ilk kitaptır.
Makalede Samsatlı Lukianos’un hayatı ve eserleri tanıtılmıştır. Ancak makalenin temel amacı Tarih Nasıl Yazılır? başlıklı çalışmayı görünür hale getirerek, tarih yöntemine dair arayışların M.S. 2. yüzyıldan itibaren başladığını tespit etmektir. Bu çalışmada Tarih Nasıl Yazılır? adlı eserin İngilizce çevirisinden ve Lukianos’un hayatını anlatan eserlerden faydalanılmıştır.


Anahtar Kelimeler: Samsatlı Lukianos, Tarih Yöntemi, Tarihyazımı, Tarih Nasıl Yazılır?

Abstract

Before Herodotos, all events in the World used to be recounted as a part of myth, legend, or epic. Herodotos, adding the concepts of time and place to the telling of the events that are those are of the part of the past, made historiography earthly. The literate people who came after Herodotos wrote history books by imitating him. One of the thinkers who lived in the 2nd century AD, the master of satire Lucian of Samosata wrote a book titled How to Write History to put an end to mediocrity, exaggerated relatings, and arbitrariness in historiography. In his work, Lucian explained with examples the characteristics of the historian, in which standards a history book can be written, what should be considered in the research, the importance of the arrangement of the matter, and the diction used in the narrative of the events. How to Write History, one of the important works in the development of historiography, is also the first known book on the method of historiography.
In this paper, the life and works of Lucian of Samosata were presented. The main purpose of the article, however, is to make visible the work titled How to Write History and to determine that the seeking for the method of history started from the 2nd century AD. In this article, the English translation of How to Write History and the works on the life of Lucian were used.

Keywords: Lucian of Samosata, the Method of Historiography, Historiography, How to Write History?

References

  • Aleksandros Ya da Düzmece Yalvaç (Arkeoloji ve Sanat Yayınları, 1997.
  • Dalkavukname, Büyüyen Ay Yayınları, 2016.
  • Justus Cobet, “The Organization of Times in Histories”, Brill’s Companion to Herodotus, edited by Egbert J. Bakker, Leiden: Brill Press, 2002.
  • Karaca, Taha Niyazi. Tarihçi: Geçmişi Kurgulamak & Kuram-Tasarım-İnşa, İstanbul: Timaş Yayınevi, 2020
  • Luce, T.J. Greek Historians, New York: Routledge Publishing, 1997.
  • Lucian, I-VI, translated by A.M. Hamon, edited by T.E. Page, Cambridge: William Heinemann, 1962.
  • Lukianos’un Seçme Yazıları, 3 cilt (Milli Eğitim Bakanlığı, 1949.
  • Prometheus Kafkaslarda (Seçme Diyaloglar), Alakarga Sanat Yayınevi, 2019.
  • Satılık Filozof ile Balıkçı veya Ölüler Canlanınca, Arkeoloji ve Sanat Yayınevi 2012.
  • Seçme Yazılar (Mitoloji Dünyası Üzerine), Sosyal Yayınları, 1992.
  • Selections from Lucian, edited by Charles Richard Williams, Boston: John Allyn, 1882.
  • Suriye’nin Tanrıçası De Dea Syria, Detay Yayınları 2017.
  • Tanrıların Konuşmaları, Everest Yayınevi, 2016.
  • The Works of Lucian of Samosata, I-IV, translated by H.W. Fowler, Oxford: Clarendon Press, 1949.
  • Translations from Lucian, edited by Augusta M. Campbell Davidson, London: Longmans, Green and Co., 1902.

https://en.wikipedia.org/wiki/Rhetoric

https://en.wikipedia.org/wiki/Trivium



Tarihler

  • Başvuru Tarihi / Submitted : 20.05.2021
  • Kabul Tarihi / Accepted : 10.07.2021
  • Yayınlanma Tarihi / Issued : 21.09.2021